EHBO, overleven en checklists

Wat je doet tot de hulpdiensten er zijn, stap voor stap.

• AED gebruikenZet AED aan · Bevestig elektroden · Niemand aanraken! · Druk schokknop in
• Anafylaxie (allergische shock)Herken de tekenen · Adrenaline-auto-injector (EpiPen) toedienen · Bel direct 112 · Positie
• Beroerte herkennen (FAST)F — Face (Gezicht) · A — Arms (Armen) · S — Speech (Spraak) · T — Time: bel 112!
• BewusteloosheidControleer reactie · Roep hulp — bel 112 · Controleer ademhaling · Ademt normaal
• Bloedingen stelpenDruk direct en stevig op de wond · Levensbedreigende bloeding aan arm of been → tourniquet · Drukverband aanleggen · Verband NIET verwijderen
• Botbreuken & verstuikingenHerken de breuk · Niet bewegen — ondersteun · Bel 112 wanneer · Koelen
• BrandwondenKoel direct 10–20 minuten · Verwijder kleding/sieraden · Bedek de wond · Wat je NIET moet doen
• Elektrische schokRaak slachtoffer NIET aan! · Huisstroom: schakel uit · Hoogspanning · Bel 112
• HersenschuddingHerken de tekenen · Stop elke activiteit · Eerste 24 uur · Naar huisarts of SEH als
• Hitteberoerte & -uitputtingOnderscheid de twee · Breng naar koelte · Hitteberoerte: koel direct en intensief · Geef water (alleen helder)
• Hypothermie & bevriezingHerken onderkoeling · Breng naar warmte · Verwarm langzaam · Bevriezing
• Insectenbeten & stekenBij/wesp: stekel verwijderen · Koel de steekplek · Steek in mond of keel · Tekenbeet: verwijder de teek
• Koolmonoxide (CO) vergiftigingHerken CO-vergiftiging · DIRECT naar buiten · Bel 112 · Nooit terug voor een bewusteloze
• OogletselNiet wrijven! · Vreemd lichaam · Chemische stoffen · Doorboring of slag
• Reanimatie (CPR)Controleer bewustzijn · Bel 112 · Controleer ademhaling · 30 borstcompressies
• Shock herkennen & behandelenHerken shock · Laat liggen · Houd warm · Niets eten of drinken geven
• VerdrinkingEigen veiligheid eerst! · Bel 112 · Aan land: controleer ademhaling · Begin met 5 beademingen
• VergiftigingBel je huisarts of de huisartsenpost · Bel 112 bij · Nooit braken opwekken · Brandt de mond?
• Verstikking (verslikking)Kan de persoon hoesten? · Hoest niet meer effectief → tot 5 rugslagen · Tot 5 buikstoten (Heimlich) · Wissel 5-5 tot het voorwerp los is

Water, vuur, onderdak en de rest van de basis buiten.

• Dierensporen lezenSporen identificeren · Sporen lezen · Sporen naar water · Uitwerpselen
• Geïmproviseerde gereedschappenSnijgereedschap · Touw draaien · Container van berk · Primitieve lepel/vork
• Groepsoverleving & leiderschapStel een leider aan · Verdeel taken eerlijk · Communiceer openlijk · Moraal hoog houden
• Hygiëne in de natuurHanden wassen · Toilet · Wondverzorging · Tanden en mond
• Knopen leggenPaalsteek (Bowline) · Mastworp (Clove hitch) · Takelknoop (Taut-line hitch) · Vierkante knoop
• Koude omgeving overlevenKleding in lagen · Houd kleding droog · Bescherm extremiteiten · Calorieën = warmte
• Navigatie zonder kompasDe zon · Stok-schaduw methode · Analooghorloge · Poolster (Polaris)
• Onderkomen bouwenLocatiekeuze · Noodtent / tarp · Takkenhut (lean-to) · Sneeuwonderkomen
• Psychologische overlevingDe 'Survival mindset' · Beheers paniek · Kleine doelen stellen · Zelfgesprek
• SOS & reddingssignalenSOS in Morse · Vuursignalen · Signaalspiegels · Grond-lucht signalen
• Voedsel vinden in de natuurGOUDEN REGEL · Eetbare planten (NL) · Vissen · Vallen zetten
• Voedselbewaring zonder koelingDrogen (dehydrateren) · Roken · Zouten · Fermenteren
• Vuur makenVerzamel 3 soorten brandstof · Bouw het vuur op · Vuurboogmethode · Vuursteen & staal
• Water vinden & zuiverenWater vinden · Dauw opvangen · Regenwater opvangen · Koken — beste methode
• Weer voorspellen zonder appRode hemel · Wolkentypen · Windrichting · Geuren & geluiden

Wat je vooraf regelt en wat je doet als het zover is.

• AardbevingDekkingsplek per kamer bepalen (Drop, Cover, Hold On) · Hoge meubels en planken vastzetten aan muur · Zware voorwerpen op lage plekken bewaren ·…
• BrandVluchtroute bepalen (2 wegen) · Rookmelders testen · Brandblusser controleren · Verzamelpunt afspreken buiten
• Chemisch incidentNL-Alert volgen voor evacuatie-instructies · Ramen en deuren afsluiten · Ventilatie uitschakelen (airco, afzuiging) · Beschermende kleding en masker gebruiken
• Extreme kouVerwarmingssysteem controleren voor winter · Alternatieve verwarmingsbron gereed hebben · Isolerende dekens en slaapzakken klaarleggen · Waterleidingen…
• NucleairNL-Alert en officiële berichten volgen · Binnenblijven en deuren/ramen dichthouden · Jodiumtabletten gereed hebben (op voorschrift) · Radioactieve neerslag…
• OverstromingWaterstand en waarschuwingen volgen · Elektrische apparaten hoog plaatsen · Zandzakken of waterbarrières plaatsen · Noodtas pakken (72-uurs kit)
• PandemieMondmaskers en handschoenen opslaan · Handdesinfectant opslaan (70% alcohol) · Medicijnen en koortswerende middelen op voorraad · Quarantaine protocol per…
• StroomstoringZaklamp en batterijen klaarzetten · Drinkwater opslaan (badkuip vullen) · Kaarsen en aansteker bereikbaar leggen · Powerbank opladen

Herkennen, eetbare delen en de giftige dubbelgangers.

• BeukennootjesRijpe nootjes uit stekelige bolster (september-oktober)
• BraamRijpe zwarte vruchten (augustus-oktober) · Jonge bladeren (lente) voor thee
• BrandnetelJonge bladeren (top 4-6 bladeren) · Jonge scheuten in lente
• Daslook vs Lelietje-van-dalenDaslook (EETBAAR): brede bladeren, KRACHTIGE knoflookgeur · Lelietje-van-dalen (GIFTIG): gelijkende bladeren, bloemige geur, GEEN knoflookgeur · Daslook:…
• DennennaaldenJonge naalden (het lichtst van kleur) · Jonge groene scheuten in mei (uitspruitsels)
• DuizendbladJonge bladeren (kleine hoeveelheden) · Bloemen voor thee
• EikelsEikels — NA onttrekking looistof (leaching)
• Gevlekte ScheerlingWitte bloemschermen (lijkt op peterselie, zevenblad, wilde wortel) · KENMERK: rode/paarse vlekken op groen-holle stengel · Vieze muizengeur bij kneuzen van…
• HeidebloemBloemen voor thee
• HerfsttijloosLente: brede groene bladeren (gelijkt op daslook) · Herfst: lila-roze bloemkelken zonder bladeren · GEEN knoflookgeur (daslook WEL) · Groeit in vochtige…
• Klit (Grote Klit)Wortel (1e jaar — penlwortel, geborsteld en gekookt) · Jonge bladsteeltjes (lente, 2e jaar)
• MeidoornRijpe rode bessen (herfst) · Jonge blaadjes en bloesem (lente) voor thee
• MoerasspireaBloemen voor thee of als smaakgever · Jonge bladeren voor thee
• PaardenbloemBladeren (hele jaar, lente het zachtst) · Bloemen (lente/zomer) · Wortel (herfst/winter)
• SchapenzuringBladeren — zuurachtig friszure smaak
• SleedoornSleedoornbessen — na vorst veel beter van smaak · Jonge bladeren (lente) voor thee
• VlierBloemen (zomer) → siroop, frisdrank · Rijpe zwarte bessen (herfst) → jam, sap
• WaterkersBladeren en jonge stengeltoppen
• WaterscheerlingGroeit IN of naast water (sloten, moerasranden) · Witte bloemschermen — lijkt op waterkers, peterselie · Holle kamervormige wortelstok (kenmerkend!) ·…
• WeegbreeJonge bladeren rauw of gekookt · Zaadstengels (eiwitrijk)
• Wilde AardbeiVruchten — heerlijk aromatisch · Bladeren voor thee
• Wilg (Bast)Jonge bladeren (thee) · Binnenbast (thee van dunne twijgen)
• ZevenbladJonge bladeren (vóór bloei, maart-april) · Jonge scheuten als spinazivervanger

Welke dieren je in de natuur tegenkomt en wat je dan doet.

• AdderDe adder is de ENIGE giftige slang in Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk. Hij is herkenbaar aan het zigzagpatroon op de rug en de V-vorm op de kop.…
• Blauwe ReigerDe blauwe reiger is een grote, slanke waadvogel die langs sloten, rivieren en meren staat te vissen. Hij is herkenbaar aan zijn grijsblauwe verenkleed en…
• BuizerdDe buizerd is de meest voorkomende roofvogel van Nederland en te zien in vrijwel elk bos- en weidegebied. Hij zweeft graag boven open terrein op zoek naar…
• DasDe das is een krachtige, gedrongen bosbewoner met karakteristieke zwart-witte strepen op de kop. In Nederland is de das een beschermde soort die in de meeste…
• DazenhorzelDe dazenhorzel of paardenhorzel is een grote, robuste vlieg van 2–3 cm. Alleen de vrouwtjes bijten — ze hebben bloed nodig voor de eilegcyclus. Ze zijn…
• EekhoornDe rode eekhoorn is een kleine, levendige knaagdier die in naald- en loofbossen leeft. In NL is de eekhoorn minder algemeen dan vroeger door habitatverlies.…
• EgelDe egel is een klein, nachtactief insecteneters die in tuinen, parken, weilanden en bossen leeft. Hij is bedekt met circa 6000 stekels die bij gevaar als…
• EikenprocessierupsDe eikenprocessierups is de rups van een nachtvlinder die in groepen (processies) door eikenbomen kruipt. De rupsen hebben brandhaartjes die ernstige…
• Europese HoornaarDe Europese hoornaar is de grootste wesp van NW Europa, tot 3,5 cm lang. Ze zijn herkenbaar aan het bruinrood en geel patroon. Ze nestelen in holle bomen en…
• Gewone WespDe gewone wesp is het meest voorkomende steekinsect van NW Europa. Ze leven in kolonies tot 10.000 werksters en nestelen in de grond, boomholtes en gebouwen.…
• Grote Bonte SpechtDe grote bonte specht is de meest voorkomende specht van Nederland, te herkennen aan zijn zwart-witte verenkleed en rode vlek op de nek (mannetje). Het…
• HaasDe Europese haas is een groot, snel knaagdier van open akkers en weilanden. Hij is herkenbaar aan de zeer lange oren met zwarte punten. In tegenstelling tot…
• HazelwormDe hazelworm ziet eruit als een slang maar is in werkelijkheid een pootloze hagedis. Hij heeft beweeglijke oogleden en een gesplitste tong. Hij is glanzend…
• HoningbijDe honingbij is een sociaal insect dat in kolonies tot 60.000 bijen leeft. Ze zijn onmisbaar voor de bestuiving van gewassen en wilde planten. Wilde…
• KievitDe kievit is een opvallende weidevogel met een zwart-groen glanzende rug, witte buik en karakteristieke kuif. Zijn 'kievit kievit' roep is onmiskenbaar. Hij…
• KnobbelzwaanDe knobbelzwaan is de grootste vliegende vogel van Nederland en een vertrouwde verschijning op kanalen, meren en parkvijvers. Het is een beschermde soort.…
• MugMuggen zijn kleine steekvliegen waarvan de vrouwtjes bloed zuigen voor de eilegcyclus. In NW Europa zijn muggen niet gevaarlijk in die zin dat ze geen…
• OtterDe otter is een slanke, stromingslievende marterachtigen die langs rivieren, meren en kanalen leeft. Na decennia van afwezigheid keert de otter terug in…
• ReeHet ree is het kleinste inheemse hert van Nederland en komt vrijwel overal voor. Ze leven solitair of in kleine familiegroepen. Bokken hebben kleine gewei…
• RingslangDe ringslang is de grootste slang van Nederland en volledig onschuldig. Hij is herkenbaar aan de geel-oranje halskraag en de ronde pupillen. Hij jaagt op…
• TeekDe teek (schapenteek) is een kleine bloedzuigende spinachtige die de ziekte van Lyme kan overbrengen. Hij loopt door gras en lage struiken en klimt op…
• Valse WeduweDe valse weduwe is een spin die lijkt op de zwarte weduwe maar minder gevaarlijk is. Ze neemt toe in Nederland door klimaatverandering. Ze nestelen in…
• VosDe vos is een van de meest adaptieve roofdieren van NW Europa en leeft in bossen, weilanden, duinen en zelfs steden. Hij is herkenbaar aan zijn oranje-rode…
• Wild ZwijnHet wild zwijn is een krachtig en intelligent dier dat in grote delen van Nederland, België en Duitsland voorkomt. Ze leven in familiegroepen geleid door een…
• WolfDe wolf is teruggekeerd in Nederland, met name op de Veluwe waar meerdere roedels aanwezig zijn. Wolven zijn grote, intelligente roofdieren die van nature…
• ZandhagedisDe zandhagedis is de zeldzaamste hagedis van Nederland, te vinden op zandige heide en duinen. Mannetjes hebben in de bronsttijd een spectaculaire groene…
• ZeehondDe gewone zeehond is algemeen langs de Nederlandse, Belgische en Britse kust en in de Waddenzee. Ze rusten graag op zandbanken en liggen er vaak massaal bij…